ایشان فرزند امام علی النقی(ع)، امام دهم شیعیان، هستند و در مدینه به‌دنیا آمدند.
آن زمان، متوکل، خلیفه عباسی، که از علویان و شیعیان واهمه داشت، امام حسن عسکری و پدر بزرگوارشان را با زور و تهدید از مدینه به سامرا بردند. سپس این دو بزرگوار را در خانه کوچکی نزدیک لشکرگاه خلیفه زندانی کردند. از این رو امام به امام عسکری مشهور شد، زیرا عسکر به معنای لشکر است.
امام حسن عسکری بعد از درگذشت پدر در سن ۲۲ سالگی پیشوایی و رهبری شیعیان را به‌عهده گرفتند و در آن وضعیت سخت وظیفه امامت خود را انجام دادند.


شیخ صدوق از ۱۰۳ محدث نام برده است که از امام حسن عسکری(ع) حدیث نقل کرده‌اند.
بزرگ‌‌ترین واقعه زمان امام عسکری تولد فرزند ایشان امام زمان(عج) است، که در خفای کامل و دور از چشم دشمنان اتفاق افتاد. امام او را که هنوز کودکی خردسال بود به اصحاب و یاران خاص خود معرفی کرد.
امام در هشتم ربیع‌الاول سال ۲۶۰ هجری در سن ۲۸سالگی مسموم شد و به شهادت رسید و در سامرا در کنار پدر به خاک سپرده شدند.
در سامرا به جز این دو امام، حکیمه خاتون عمه‌ی امام عسکری و نرجس خاتون همسر آن حضرت و مادر امام زمان(عج) مدفون‌اند.